ఎర్ర నల్లి నివారణ: పంటల్లో లక్షణాలు, మందులు, నియంత్రణ

పై ఫోటో: సూక్ష్మదర్శిని (మైక్రోస్కోప్) కింద కనిపించే పెద్ద నల్లి. పొలంలో ఇది చిన్న ఎర్రని చుక్కలా కనిపిస్తుంది. ఫోటో: Gilles San Martin, CC BY-SA 2.0

త్వరిత సమాధానం

ఎర్ర నల్లి (Tetranychus urticae, రెండు మచ్చల నల్లి (two-spotted spider mite) అని కూడా అంటారు) చాలా చిన్న పురుగు. ఇది ఆకుల అడుగు భాగం నుండి రసం పీలుస్తుంది. ఆకులపై పాలిపోయిన చిన్న చుక్కలు వస్తాయి, ఆకులు కంచు (బ్రాంజ్) రంగుకు మారి ఎండిపోతాయి. ఉధృతి ఎక్కువైతే సన్నని గూడు ఏర్పడుతుంది. దీని నివారణకు పంటకు నీటి ఎద్దడి రాకుండా చూడండి, మిత్ర పురుగులను కాపాడండి, లేబుల్ ఆమోదించిన నల్లి మందు (miticide) ను తొలి దశలోనే ఆకుల అడుగు భాగానికి పిచికారీ చేయండి.

ఎర్ర నల్లిని ఎలా గుర్తించాలి

నల్లి

నల్లులు కీటకాలు కావు. ఇవి సాలీడు జాతికి చెందినవి, పెద్ద నల్లులకు ఎనిమిది కాళ్లు ఉంటాయి. పెద్ద నల్లి పొడవు సుమారు అర మిల్లీమీటరు మాత్రమే, కాబట్టి అది కదిలే ఎరుపు లేదా నారింజ రంగు చుక్కలా కనిపిస్తుంది. స్పష్టంగా చూడటానికి భూతద్దం (hand lens) వాడండి. కొన్ని నల్లులు పసుపు కలిసిన ఆకుపచ్చ రంగులో, శరీరంపై రెండు ముదురు మచ్చలతో ఉంటాయి. "రెండు మచ్చల నల్లి" అనే పేరు అందుకే వచ్చింది. ఇవి ఆకుల అడుగు భాగంలో గుంపులుగా ఉంటాయి. హిందీలో దీన్ని సాధారణంగా lal makdi అని, తెలుగులో ఎర్ర నల్లి అని పిలుస్తారు.

గుడ్లు, పిల్ల నల్లులు

గుడ్లు గుండ్రంగా, తెలుపు లేదా లేత క్రీమ్ రంగులో ఉంటాయి. వీటిని ఆకు అడుగు భాగంలో, తరచుగా గూడు కింద పెడతాయి. పిల్ల నల్లులు చిన్న సైజు పెద్ద నల్లుల్లాగే కనిపిస్తాయి. మొదటి దశలో వాటికి ఆరు కాళ్లు ఉంటాయి, తర్వాతి దశల్లో ఎనిమిది కాళ్లు ఉంటాయి.

నష్టం లక్షణాలు

• ఆకు పై భాగంలో తెలుపు లేదా పసుపు రంగు చిన్న చుక్కలు. ఆకు అడుగున నల్లులు రసం పీల్చిన చోట ఇవి కనిపిస్తాయి.
• ఆకులు మొదట పాలిపోతాయి, తర్వాత కంచు, ఎరుపు-గోధుమ లేదా తుప్పు రంగుకు మారి, చివరికి ఎండి రాలిపోతాయి.
• ఆకుల అడుగు భాగంలో, ఆకులకు, కాండాలకు మధ్య సన్నని పట్టు గూడు.
• ఉధృతి చాలా ఎక్కువైనప్పుడు, నల్లులు కొమ్మల కొనల వద్ద పెద్ద ముద్దలుగా చేరతాయి. పట్టు దారాలపై గాలికి కొత్త మొక్కలకు కొట్టుకుపోతాయి.
• నష్టం సాధారణంగా అక్కడక్కడా మచ్చలుగా మొదలవుతుంది, తరచుగా పొలం గట్ల దగ్గర, దుమ్ము ఉండే రోడ్ల పక్కన లేదా ఎండిన భాగాల్లో.

పొలంలో త్వరిత పరీక్ష: తెల్ల కాగితం పరీక్ష

ఒక తెల్ల కాగితం లేదా ప్లేటును ఆకు కింద పట్టుకుని, ఆకును కొన్నిసార్లు తట్టండి. నల్లులు ఉంటే, చిన్న చుక్కలు కాగితంపై పడి పాకడం మొదలుపెడతాయి. దుమ్ము, మట్టి కదలవు. పొలంలో ప్రతి మూలలో కొన్ని మొక్కలపై ఈ పరీక్ష చేయండి.

ఒకేలా కనిపించే ఇతర సమస్యలు

• మిరపలో పసుపు నల్లి (broad mite): కంటికి కనిపించనంత చిన్నది, గూడు ఉండదు. ఆకులు కిందికి ముడుచుకుని, సన్నగా, మందంగా మారతాయి.
• తామర పురుగు: ఆకులపై వెండి రంగు చారలు, వాటితో పాటు విసర్జన వల్ల చిన్న నల్ల చుక్కలు ఉంటాయి. మిరపలో ఆకులు పైకి ముడుచుకుంటాయి.
• పచ్చదోమ (leafhoppers): ఆకు అంచులు పసుపుగా, తర్వాత ఎర్రగా మారి ఎండిపోతాయి. పక్కకు పరుగెత్తే చిన్న ఆకుపచ్చ పురుగులు కనిపిస్తాయి. గూడు ఉండదు.
• పోషక లోపం లేదా దుమ్ము: ఆకు అడుగున కదిలే చుక్కలు ఉండవు, గూడు ఉండదు.

జీవిత చక్రం, ఎప్పుడు దాడి చేస్తుంది

ఆడ నల్లి ఆకుల అడుగు భాగంలో గుడ్లు పెడుతుంది. గుడ్లు రెండు నుండి నాలుగు రోజుల్లో పొదుగుతాయి. పిల్ల నల్లి ఒక లార్వా దశ, రెండు నింఫ్ దశలు దాటి పెద్ద నల్లిగా మారుతుంది. మొత్తం జీవిత చక్రానికి ఒకటి నుండి రెండు వారాలు పడుతుంది, పెద్ద నల్లులు మూడు నుండి నాలుగు వారాలు బతుకుతాయి. తరాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోతాయి, కాబట్టి అన్ని దశలు ఒకేసారి ఉంటాయి. కొన్ని రోజుల్లోనే వీటి సంఖ్య విపరీతంగా పెరగవచ్చు.

వేడి, పొడి వాతావరణం ఎర్ర నల్లికి అనుకూలం. వేడిలో జీవిత చక్రం తగ్గుతుంది, కాబట్టి ప్రతి కొత్త తరం త్వరగా వస్తుంది. ఆకులపై దుమ్ము, నీటి ఎద్దడికి గురైన మొక్కలు దాడిని ఇంకా పెంచుతాయి. వర్షం, ఎక్కువ తేమ వీటిని తగ్గిస్తాయి. రద్దీగా ఉన్న చోట్ల నల్లులు పట్టు ముద్దలుగా చేరతాయి, గాలి వాటిని కొత్త మొక్కలకు తీసుకెళ్తుంది. NIPHM (జాతీయ సస్యరక్షణ నిర్వహణ సంస్థ) దీన్ని "బెలూనింగ్" (ballooning) అంటుంది. నల్లి సోకిన పొలం నుండి వచ్చే బట్టలు, పనిముట్లు, పశువుల ద్వారా కూడా నల్లులు వ్యాపిస్తాయి. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వేసవి నెలల్లో, ఖరీఫ్‌లో చాలా రోజులు వర్షం లేనప్పుడు ఈ దాడి సాధారణం. కొన్ని విస్తృత ప్రభావం గల పురుగు మందులను ఎక్కువగా వాడితే నల్లుల సహజ శత్రువులు చనిపోతాయి, అప్పుడు నల్లుల సంఖ్య ఇంకా వేగంగా పెరుగుతుంది.

ఏ పంటలపై దాడి చేస్తుంది

పత్తి: ఆకులు ఎరుపు-గోధుమ రంగుకు మారి ముందుగానే రాలిపోతాయి, ఎక్కువగా వర్షం లేని రోజుల్లో, పంట చివరి దశలో. ఒత్తిడికి గురైన మొక్కల్లో కాయలు సరిగా ఎదగకపోవచ్చు.

వంగ: వేసవిలో సాధారణంగా వచ్చే సమస్య. ఆకులపై చుక్కలు వచ్చి తర్వాత ఎండిపోతాయి. ఎక్కువ గూడు ఉన్న మొక్కలు సరిగా పెరగవు.

బెండ (bhendi): వేడి వాతావరణంలో ఆకులు పాలిపోయి కంచు రంగుకు మారతాయి. తీవ్ర దాడిలో దిగుబడి తగ్గుతుంది.

టమాట: ఆకులు కింది నుండి పైకి కంచు రంగుకు మారి ఎండిపోతాయి. వేడి, పొడి వాతావరణంలో గూడు మొత్తం మొక్కను కప్పేయవచ్చు.

తేయాకు (టీ): తేయాకులో వచ్చే ఎర్ర నల్లి దీనికి దగ్గరి బంధువు, Oligonychus coffeae. ఇది ఎక్కువగా ముదిరిన ఆకుల పై భాగంలో రసం పీలుస్తుంది. ఆ ఆకులు ఎరుపు-గోధుమ రంగుకు మారతాయి, మొక్క బలం తగ్గుతుంది.

ఎర్ర నల్లికి ఎప్పుడు మందు పిచికారీ చేయాలి

ఈ పంటల్లో ఎర్ర నల్లికి ఆర్థిక నష్ట పరిమితిని గుర్తింపు పొందిన భారతీయ ప్రభుత్వ సంస్థ ఏదైనా ప్రచురించిందని మేము నిర్ధారించలేకపోయాము. అందుకే ఇక్కడ ఏ సంఖ్యనూ ఇవ్వడం లేదు. మీ ప్రాంతంలో వాడే పరిమితి కోసం మీ స్థానిక వ్యవసాయ అధికారిని అడగండి.

ఆచరణలో, తొలి దశలోనే చర్య తీసుకోండి. వేడి, పొడి వాతావరణంలో ప్రతి వారం, ముఖ్యంగా పొలం గట్ల దగ్గర, భూతద్దంతో ఆకుల అడుగు భాగాన్ని పరిశీలించండి. నల్లులు కొన్ని మచ్చల నుండి తక్కువ సమయంలోనే మొత్తం పొలానికి వ్యాపిస్తాయి. గూడు ఏర్పడ్డాక చేసే పిచికారీలు అంత బాగా పని చేయవు.

రసాయనాలు లేకుండా ఎర్ర నల్లి నివారణ

ఈ చర్యలు వంగ కోసం NIPHM రూపొందించిన IPM (సమగ్ర సస్యరక్షణ) ప్యాకేజీ ఆధారంగా ఇచ్చినవి. ఇవి ఇతర పంటల్లో కూడా పని చేస్తాయి.

• నీటి ఎద్దడి రాకుండా చూడండి: సమయానికి నీరు పెట్టండి. మల్చింగ్ (ఆచ్ఛాదన), సేంద్రియ పదార్థం నేలలో తేమ నిలవడానికి సహాయపడతాయి.
• ఆరోగ్యకరమైన నారు పెంచండి: నల్లి సోకిన పంటలకు దూరంగా నారుమడి వేయండి. నల్లి సోకిన పొలం పక్కన నాటవద్దు.
• తొలి మచ్చలను తొలగించండి: నల్లులు ఇంకా కొన్ని మొక్కలపైనే ఉన్నప్పుడు, మొదట సోకిన మొక్కలను పీకి నాశనం చేయండి.
• పొలాన్ని శుభ్రంగా ఉంచండి: నల్లులను మోసే కలుపు మొక్కలను తీసేయండి. కోత తర్వాత నల్లి సోకిన పంట అవశేషాలను నాశనం చేయండి.
• సహజ శత్రువులను కాపాడండి: వేటాడే నల్లులు (predatory mites), పచ్చ రెక్కల పురుగులు (green lacewings), చిన్న నల్లని అక్షింతల పురుగులు (Stethorus), రోవ్ బీటిల్స్ (rove beetles), వేటాడే తామర పురుగులు అన్నీ ఎర్ర నల్లిని తింటాయి. వీటిని చంపే అనవసర పురుగు మందుల పిచికారీలు చేయవద్దు.
• వేప: 5% వేప గింజల కషాయం (NSKE) పిచికారీ తక్కువ ఉధృతిలో సహాయపడుతుంది.
• దుమ్ము తగ్గించండి: రోడ్లు, దారుల పక్కన దుమ్ము పట్టిన ఆకులు నల్లులకు అనుకూలం.
• నల్లి సోకిన పొలాలకు చివరగా వెళ్లండి: నల్లులు బట్టలు, పనిముట్లపై చేరి వెళ్తాయి. కాబట్టి ముందు శుభ్రమైన పొలాల్లో తిరగండి.
• గట్ల వెంబడి కంచె పంటలు: కంది కంచెలు వేటాడే నల్లులను పెంచుతాయని చెబుతారని NIPHM ప్యాకేజీ పేర్కొంటుంది.

ఎర్ర నల్లి నివారణ మందులు: పంటల వారీగా రసాయన నివారణ

నల్లులు కీటకాలు కావు, కాబట్టి చాలా పురుగు మందులు వాటిని నియంత్రించవు. లేబుల్‌పై మీ పంట పేరు, నల్లులు (mites) రెండూ ఉన్న మందునే వాడండి. నల్లులు ఉండే ఆకుల అడుగు భాగానికి మందు చేరేలా పిచికారీ చేయండి.

పత్తి

• Mitigate Insecticide (fenpyroximate 5% EC): పత్తిలో నల్లులకు కంపెనీ ఉత్పత్తి పత్రంలో ముద్రించిన ప్రకారం మోతాదు ఎకరానికి 300 ml. ఆ పత్రంలో నీటి పరిమాణం ఇవ్వలేదు, కాబట్టి ప్యాక్ లోని కరపత్రాన్ని పాటించండి.

వంగ

• Simodis Insecticide (isocycloseram 9.2% DC): లేబుల్ మోతాదు ఎకరానికి 81 ml, 200 L నీటిలో. పురుగులు ETL (ఆర్థిక నష్ట పరిమితి) చేరినప్పుడు మొదటి పిచికారీ చేయండి. అవసరమైతే 10–15 రోజుల తర్వాత ఇంకొకటి చేయండి. ఒక సీజన్‌లో రెండు పిచికారీలకు మించి చేయవద్దు.

తేయాకు (టీ)

• Mitigate: కంపెనీ ఉత్పత్తి పత్రంలో ముద్రించిన ప్రకారం మోతాదు ఎకరానికి 120–240 ml.
• Mit 505 Insecticide (ethion 50% EC): లేబుల్ మోతాదు ఎకరానికి 202 ml, 200–400 L నీటిలో. ఆకులు కోసిన (ప్లకింగ్) వెంటనే ఆకులపై పిచికారీ చేయండి.

బెండ, టమాట

మా ఉత్పత్తుల్లో ఏ మందుకూ బెండ లేదా టమాటలో ఎర్ర నల్లికి లేబుల్ అనుమతి లేదు. ఆమోదించిన నల్లి మందు కోసం మీ స్థానిక వ్యవసాయ అధికారిని లేదా కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాన్ని (KVK) అడగండి. పైన చెప్పిన చర్యలు కూడా పాటించండి.

రెండు మందులను ఒకే ట్యాంకులో ఎప్పుడూ కలపవద్దు.

నిరోధక శక్తి రాకుండా మందులు మార్చండి

ఒకే సీజన్‌లో చాలా తరాలు వస్తాయి కాబట్టి, ఎర్ర నల్లులు చాలా పురుగుల కంటే వేగంగా మందులకు నిరోధక శక్తి పెంచుకుంటాయి. IRAC అనేది మందులు ఎలా పని చేస్తాయో దాని ఆధారంగా వాటిని గ్రూపులుగా విభజించే అంతర్జాతీయ సంస్థ. ఇది ప్రతి క్రియాశీల పదార్థానికి ఒక గ్రూపు నంబరు ఇస్తుంది. ఒకే గ్రూపు మందును వరుసగా రెండుసార్లు పిచికారీ చేయవద్దు.

IRAC గ్రూపు	మందులు
21A	Mitigate (fenpyroximate)
1B	Mit 505 (ethion)
30	Simodis (isocycloseram)

ఉదాహరణకు తేయాకులో, Mitigate తర్వాత రెండో పిచికారీ అవసరమైతే, తర్వాతి పిచికారీకి వేరే గ్రూపుకు చెందిన Mit 505 వాడవచ్చు. ప్రతి లేబుల్‌లో ఇచ్చిన వ్యవధి, పిచికారీల సంఖ్యను మించవద్దు.

జాగ్రత్తలు, కోతకు ముందు వేచి ఉండాల్సిన సమయం

మందు	పంట	కోతకు ముందు వేచి ఉండాల్సిన సమయం
Simodis	వంగ	5 రోజులు
Mitigate	పత్తి, తేయాకు	ఉత్పత్తి పత్రంలో ఇవ్వలేదు: ప్యాక్ లేబుల్ చూడండి
Mit 505	తేయాకు	కరపత్రంలో ఇవ్వలేదు: ప్యాక్ లేబుల్ చూడండి

• మందు కలిపేటప్పుడు, పిచికారీ చేసేటప్పుడు చేతి తొడుగులు, మాస్క్, కళ్లద్దాలు (గాగుల్స్), పొడవు చేతుల బట్టలు ధరించండి. ఆకుల అడుగు భాగానికి పిచికారీ చేసేటప్పుడు మందు మీ ముఖానికి దగ్గరగా వస్తుంది, కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉండండి.
• పూత దశలో ఉన్న పంటలపై తేనెటీగలు తిరుగుతున్నప్పుడు పిచికారీ చేయవద్దు; సాయంత్రం పిచికారీ చేయండి.
• మందులను పిల్లలు, పశువులు, ఆహారం, నీటి వనరులకు దూరంగా ఉంచండి.
• వాడే ముందు లేబుల్, కరపత్రం చదవండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఎర్ర నల్లిని ఏ మందు నియంత్రిస్తుంది?

నల్లులు కీటకాలు కావు, కాబట్టి నల్లులపై పని చేసే మందు (miticide లేదా acaricide) కావాలి, దాని లేబుల్‌పై మీ పంట పేరు ఉండాలి. మా ఉత్పత్తుల్లో: వంగపై Simodis, పత్తి, తేయాకుపై Mitigate, తేయాకుపై Mit 505.

పిచికారీ చేసిన తర్వాత నల్లులు మళ్లీ ఎందుకు వస్తాయి?

గుడ్లు తరచుగా పిచికారీ తర్వాత కూడా బతికి, కొన్ని రోజుల తర్వాత పొదుగుతాయి. నల్లులు త్వరగా నిరోధక శక్తి కూడా పెంచుకుంటాయి, కొన్ని పురుగు మందులు వాటి సహజ శత్రువులను చంపుతాయి. ఆకుల అడుగు భాగానికి పిచికారీ చేయండి, రెండో పిచికారీకి లేబుల్ పాటించండి, IRAC గ్రూపును మార్చండి.

రసాయనాలు లేకుండా ఎర్ర నల్లిని ఎలా నియంత్రించాలి?

సమయానికి నీరు పెట్టండి, కలుపు లేకుండా చూడండి, మొదట సోకిన మొక్కలను పీకేయండి. వేటాడే నల్లులు, పచ్చ రెక్కల పురుగులు, అక్షింతల పురుగులను కాపాడండి. తక్కువ ఉధృతిలో 5% వేప గింజల కషాయం పిచికారీ సహాయపడుతుంది.

మిరపలో ఎర్ర నల్లిని, పసుపు నల్లిని ఎలా వేరు చేయాలి?

ఎర్ర నల్లి వల్ల ఆకులపై చుక్కలు, కంచు రంగు, గూడు వస్తాయి. భూతద్దంతో చూస్తే కదిలే ఎర్రని చుక్కలు కనిపిస్తాయి. పసుపు నల్లి సూక్ష్మదర్శిని లేకుండా కనిపించదు, గూడు కట్టదు, మిరప ఆకులు కిందికి ముడుచుకుని సన్నగా మారేలా చేస్తుంది.

ఎర్ర నల్లి కీటకమా?

కాదు. ఇది నల్లి, సాలీడు జాతికి బంధువు. పెద్దదైనప్పుడు దీనికి ఎనిమిది కాళ్లు ఉంటాయి. అందుకే చాలా సాధారణ పురుగు మందులు దీన్ని నియంత్రించవు, మందు లేబుల్‌పై నల్లులు (mites) అని తప్పక ఉండాలి.

వర్షం ఎర్ర నల్లిని తగ్గిస్తుందా?

అవును, కొంత వరకు. వర్షం, ఎక్కువ తేమ వాటి పెరుగుదలను తగ్గిస్తాయి, భారీ వర్షం కొన్ని నల్లులను కడిగేస్తుంది. వర్షాలు పడే రోజుల్లో దాడి తరచుగా తగ్గి, మళ్లీ వేడి, పొడి వాతావరణం రాగానే తిరిగి వస్తుంది. కాబట్టి పరిశీలిస్తూనే ఉండండి.

సంబంధిత వ్యాసాలు

• తామర పురుగు మందుల గైడ్: మిరప, పత్తి, ఉల్లిలో తామర పురుగు నివారణ
• పచ్చదోమ నివారణ: పత్తి, బెండ, వంగలో పచ్చదోమను గుర్తించి అదుపు చేయడం
• తెల్లదోమ నివారణ: పత్తి, వంగ, బెండలో తెల్లదోమ మందుల గైడ్
• పేనుబంక నివారణ మందు: పత్తి, మిరప, కూరగాయల్లో పేనుబంక నివారణ గైడ్
• పత్తి పంట రక్షణ ఉత్పత్తులు
• అన్ని పురుగు మందులు, నల్లి మందులు

ఆధారాలు

• NIPHM, DPPQS, ICAR-NCIPM: వంగ కోసం AESA ఆధారిత IPM ప్యాకేజీ
• IRAC (Insecticide Resistance Action Committee): మందుల పని తీరు ఆధారిత వర్గీకరణ (Mode of action classification)
• Simodis, Mitigate, Mit 505 ఉత్పత్తి లేబుళ్లు, కరపత్రాలు, కంపెనీ ఉత్పత్తి పత్రాలు