వేరుముడి నులిపురుగు (నెమటోడ్): టమాట, మిరప, వంకాయ, బెండలో లక్షణాలు, నివారణ

పైన ఉన్న ఫోటో: నులిపురుగుల దాడి తర్వాత బుడిపెలతో ఉబ్బిన టమాట వేర్లు, ఫోటో: Plant pests and diseases, CC0

త్వరిత సమాధానం

వేరుముడి నులిపురుగు (రూట్ నాట్ నెమటోడ్, Meloidogyne, ముఖ్యంగా Meloidogyne incognita) నేలలో ఉండే చిన్న పురుగు. ఇది టమాట, మిరప, వంకాయ, బెండ వేర్లలోకి చొరబడుతుంది. వేర్లు ముడుల్లా ఉబ్బుతాయి, దాంతో మొక్కలు పసుపు రంగులోకి మారి, మధ్యాహ్నం వాడిపోయి, ఎదగకుండా ఉండిపోతాయి. దీన్ని నాటే ముందే అదుపు చేయండి: శుభ్రమైన నారుమడి, వేసవి దుక్కి, పంట మార్పిడి, నేలలో సేంద్రియ పదార్థం.

వేరుముడి నులిపురుగును ఎలా గుర్తించాలి

హిందీలో దీన్ని jad gaanth sutrakrimi (जड़ गांठ सूत्रकृमि) అంటారు, తెలుగులో వేరుముడి నులిపురుగు అంటారు. నులిపురుగు (నెమటోడ్) చాలా చిన్న, సన్నని పురుగు, కంటికి కనిపించదు. ఇది నేలలో ఉండి వేర్ల లోపల ఆహారం తీసుకుంటుంది. పురుగు మీకు కనిపించదు. వేర్లపై, మొక్కపై అది చేసే నష్టం కనిపిస్తుంది.

నేల పైన కనిపించే సంకేతాలు

• పొలంలో మచ్చలు మచ్చలుగా: పొలంలో ఒక భాగంలోని మొక్కలు మిగతావాటి కంటే తక్కువగా పెరుగుతాయి. నష్టం మచ్చలు మచ్చలుగా కనిపిస్తుందని TNAU (తమిళనాడు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం) చెబుతోంది.
• మధ్యాహ్నం వాడిపోవడం: నేల తడిగా ఉన్నా కూడా పగటి వేడిలో మొక్కలు వేలాడిపోతాయి, సాయంత్రానికి బాగా కనిపిస్తాయి. TNAU దీన్ని "పగటి వాడు" అంటుంది.
• పసుపు, చిన్న ఆకులు: ఆకులు వెలిసిపోయి లేదా పసుపు రంగులోకి మారి మొక్క ఎదగకుండా ఉండిపోతుంది. ఇది పోషకాల లోపంలా కనిపిస్తుంది, కానీ ఎరువు వేసినా బాగుపడదు.
• తక్కువ పూలు, కాయలు: బతికిన మొక్కలు తక్కువ పూలు, చిన్న కాయలు ఇస్తాయి.
• నారుమడిలో నష్టాలు: తెగులు సోకిన నారు తరచుగా నారుమడిలోనే చనిపోతుంది లేదా నాటిన తర్వాత ఎదగదు.

వేర్లపై కనిపించే సంకేతాలు

బలహీనంగా కనిపించే మొక్కను చుట్టూ ఉన్న మట్టితో సహా తవ్వి తీయండి. మట్టిని మెల్లగా దులపండి లేదా వేర్లను బకెట్ నీళ్లలో కడగండి. ఆరోగ్యకరమైన వేర్లు సన్నగా, నునుపుగా ఉంటాయి. ఈ నులిపురుగు ఉన్న వేర్లకు బుడిపెలు (గాల్స్, ముడులు) అనే వాపులు ఉంటాయి. మొదట బుడిపెలు చిన్నగా, గుండ్రంగా ఉంటాయి. తర్వాత అవి కలిసిపోయి పొడవైన, ఎగుడుదిగుడుగా ఉన్న, లావైన వేర్లుగా మారతాయి. వేరు వ్యవస్థ పొట్టిగా మారి సన్న వేర్లు తక్కువగా ఉంటాయి. పాత బుడిపెల్లో వేరు కుళ్ళిపోవచ్చు, ఎందుకంటే దెబ్బతిన్న కణజాలంలోకి శిలీంధ్రాలు, బ్యాక్టీరియా చొరబడతాయి.

పంటను బట్టి బుడిపె పరిమాణం మారుతుందని TNAU చెబుతోంది: చాలా కూరగాయల్లో పెద్ద, గట్టి బుడిపెలు, మిరపలో చాలా చిన్న బుడిపెలు. కాబట్టి మిరప వేర్లను జాగ్రత్తగా చూడండి.

ఇలాంటి ఇతర సమస్యలు, వాటిని ఎలా వేరుగా గుర్తించాలి

• పప్పుధాన్యాల్లో వేరు బుడిపెలు (నాడ్యూల్స్): చిక్కుడు, అలసంద, వేరుశనగలో నత్రజనిని నిలిపే బ్యాక్టీరియా ఉండే ఉపయోగకరమైన బుడిపెలు ఉంటాయి. ఈ బుడిపెలు వేరు పక్కన ఉంటాయి, రుద్దితే తేలికగా ఊడిపోతాయి. నులిపురుగు బుడిపె వేరులోనే భాగం, ఊడిపోదు.
• వడలు తెగుళ్లు: ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు, బాక్టీరియా వడలు తెగులు వల్ల కూడా మొక్కలు వేలాడిపోతాయి. కాండాన్ని మొదలు దగ్గర కోయండి: లోపల గోధుమ రంగు వలయం ఉంటే అది వడలు తెగులు సంకేతం. వడలు తెగులులో వేర్లకు బుడిపెలు ఉండవు. మా గైడ్‌లు చూడండి: టమాట, కూరగాయల్లో ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు, టమాట, వంకాయ, మిరపలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు. నులిపురుగు, వడలు తెగులు శిలీంధ్రం ఒకే మొక్కపై కలిసి కూడా దాడి చేయవచ్చు.
• పోషకాల లోపం: తక్కువ నత్రజని వల్ల కూడా ఆకులు పసుపు రంగులోకి మారవచ్చు. అప్పుడు పొలం మొత్తం వెలిసినట్టు కనిపిస్తుంది, వేర్లు శుభ్రంగా ఉంటాయి. పంటల్లో నత్రజని లోపం లక్షణాలు చూడండి.
• నారుమడిలో నారుకుళ్ళు తెగులు (డంపింగ్ ఆఫ్): నేల మట్టం దగ్గర కాండం మెత్తగా కుళ్ళి నారు పడిపోతుంది. నులిపురుగులతో కాండం గట్టిగా ఉంటుంది, వేర్లకు బుడిపెలు ఉంటాయి. నారుకుళ్ళు తెగులు చూడండి.

వేరుముడి నులిపురుగు జీవిత చక్రం

యూనివర్సిటీ ఆఫ్ జార్జియా ఈ జీవిత చక్రాన్ని చెబుతోంది. ఆడ పురుగు వేరు ఉపరితలంపై జెల్లీ లాంటి గుత్తిలో 150 నుంచి 1,500 గుడ్లు పెడుతుంది. నేల వెచ్చగా ఉన్నప్పుడు రెండో దశ పిల్ల పురుగు అనే చిన్న పురుగు పొదుగుతుంది. వేరులోకి చొరబడగలిగే దశ ఇదొక్కటే. ఇది నేలలోని నీటి పొరలో ఈదుతూ వేరు కొన దగ్గర లోపలికి వెళ్తుంది.

వేరు లోపల పురుగు కొన్ని వేరు కణాలను చాలా పెద్దవిగా పెంచి వాటిని తింటుంది. దాని చుట్టూ వేరు ఉబ్బి బుడిపె ఏర్పడుతుంది. ఆడ పురుగు కదలడం ఆపి, బేరి పండు ఆకారంలోకి మారి గుడ్లు పెడుతుంది. మగ పురుగులు పురుగు ఆకారంలో ఉండి వేరును వదిలేస్తాయి. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ జార్జియా ప్రకారం 25 నుంచి 30°C వెచ్చని నేలలో గుడ్డు నుంచి గుడ్డు వరకు ఒక పూర్తి చక్రానికి 3 నుంచి 5 వారాలు పడుతుంది. అందువల్ల ఒక పంటలో అనేక తరాలు వస్తాయి, ప్రతి తరంతో సంఖ్య పెరుగుతుంది.

దీనికి సహాయపడేవి:

• వెచ్చని నేల. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నేల సంవత్సరంలో ఎక్కువ కాలం వెచ్చగా ఉంటుంది, కాబట్టి నులిపురుగు ఖరీఫ్, రబీ, వేసవి పంటల్లో పెరగవచ్చు.
• తేలికైన, ఇసుక నేల, ఇక్కడ చిన్న పురుగులు సులభంగా కదులుతాయి.
• ఒకే భూమిలో సీజన్ తర్వాత సీజన్ అదే ఆశ్రయ పంట వేయడం. మిరప తర్వాత వంకాయ, ఆ తర్వాత టమాట అదే చీడకు ఆహారం పెడతాయి.
• తెగులు సోకిన నారు. నారు, నీటిపారుదల నీరు, తెగులు సోకిన మట్టిని మోసే వ్యవసాయ పరికరాల ద్వారా ఇది వ్యాపిస్తుందని TNAU చెబుతోంది.

ఏ పంటలపై దాడి చేస్తుంది

TNAU టమాట, వంకాయ, మిరప, బెండ (బెండకాయ), తీగజాతి కూరగాయలను ఆశ్రయ మొక్కలుగా చెబుతోంది. ఇది అనేక ఇతర పంటలపై, కలుపు మొక్కలపై కూడా దాడి చేస్తుంది.

టమాటలో వేరుముడి నులిపురుగు

టమాట ఎక్కువగా దెబ్బతినే పంటల్లో ఒకటి. TNAU టమాటలో 11 నుంచి 35% దిగుబడి నష్టాన్ని చెబుతోంది. నారుమడిలో దాడికి గురైన నారు నాటిన తర్వాత బతకకపోవచ్చు. పెద్ద మొక్కలు మధ్యాహ్నం తర్వాత వాడిపోయి తక్కువ, చిన్న కాయలు ఇస్తాయి.

మిరప

మిరప వేర్లపై బుడిపెలు చిన్నవి, కాబట్టి దాడిని సులభంగా గమనించకపోవచ్చు. మొక్కలు పొట్టిగా, పసుపు రంగులో ఉండిపోతాయి, కాయ కట్టడం తగ్గుతుంది. నాటే ముందు నారుమడిలో నారును పరిశీలించండి.

వంకాయ

వంకాయ పొలంలో చాలా నెలలు ఉంటుంది, కాబట్టి నులిపురుగుకు అనేక తరాలకు సమయం దొరుకుతుంది. మొక్కలు మెల్లగా బలహీనంగా, వెలిసిపోయినట్టు అవుతాయి, కాయ పరిమాణం తగ్గుతుంది.

బెండ (బెండకాయ)

బెండను నేరుగా పొలంలో విత్తుతారు, కాబట్టి దాడి నారుమడి నుంచి కాకుండా నేల నుంచే మొదలవుతుంది. మొక్కలు ఎదగకుండా ఉండిపోయి తక్కువ కాయలు ఇస్తాయి.

ఎప్పుడు చర్య తీసుకోవాలి

కూరగాయల్లో ఈ నులిపురుగుకు ICAR (భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి), ఏదైనా రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం లేదా TNAU నుంచి పొలం పరిమితిని మేము నిర్ధారించుకోలేకపోయాం, అందుకే ఇక్కడ ఏ పరిమితినీ ఇవ్వడం లేదు. నష్టం కలిగించే సంఖ్య నేల, పంట, వాతావరణాన్ని బట్టి మారుతుంది.

మీకు కనిపించినదాన్ని బట్టి చర్య తీసుకోండి. కొన్ని బలహీన మొక్కలను పీకి వేర్లను చూడండి. ఆ భూమిలో గత పంటకు బుడిపెలు ఉంటే, తర్వాతి పంటకు ముందు పొలాన్ని తెగులు సోకినదిగా భావించండి. లెక్క కావాలంటే, నాటే ముందు మట్టి నమూనా తీసుకుని, పరీక్ష ఎక్కడ చేయించాలో మీ KVK (కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం) లేదా రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాన్ని అడగండి.

రసాయనాలు లేకుండా నియంత్రణ

వేర్లకు బుడిపెలు వచ్చిన తర్వాత వాటిని మళ్లీ మామూలుగా చేసేది ఏదీ లేదు. అందుకే నాటే ముందు, నాటేటప్పుడు నివారణ అత్యంత ముఖ్యం. వేరే చెప్పనిచోట్ల కింది చర్యలు TNAU నులిపురుగు పేజీల నుంచి తీసుకున్నవి.

శుభ్రమైన నారుమడి

• నులిపురుగులు లేని నేలలో నారు పెంచండి, వేర్లపై బుడిపెలు లేని నారునే నాటండి.
• నేల సౌర తాపన (సోలరైజేషన్): వేసవి నెలల్లో నారుమడిని తడిపి, కొన్ని వారాలు సన్నని, స్పష్టమైన (పారదర్శక) ప్లాస్టిక్ షీటుతో కప్పండి. ఎండ వల్ల నేల వేడెక్కి చాలా నులిపురుగులు చనిపోతాయి. TNAU 25 గేజ్ పారదర్శక LLDPE షీటును సూచిస్తోంది.

పొలంలో చర్యలు

• పాత వేర్లను తీసేయండి: కోత తర్వాత పాత పంట వేర్లను పీకి పొలానికి దూరంగా నాశనం చేయండి. బుడిపెలున్న వేర్లలో వేలాది గుడ్లు ఉంటాయి.
• వేసవి లోతు దుక్కి: వేడి నెలల్లో లోతుగా దున్నండి. దీనివల్ల చిన్న పురుగులు, గుడ్లు ఎండకు, పొడి గాలికి గురవుతాయి.
• పంట మార్పిడి: ఒకే భూమిలో టమాట, వంకాయ, మిరప, బెండ ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వేయకండి. మధ్యలో ఆవాలు, నువ్వులు, మొక్కజొన్న, గోధుమ, చిరుధాన్యాలు వంటి ఆశ్రయం కాని పంటలు వేయమని TNAU సూచిస్తోంది.
• బంతి: టమాటకు అంతర పంటగా బంతి వేయమని TNAU సలహా ఇస్తోంది, నాలుగు వరుసల టమాటకు ఒక వరుస బంతి.
• సేంద్రియ పదార్థం: నేలలో వేప పిండి వేయమని TNAU సలహా ఇస్తోంది. బాగా కుళ్ళిన పశువుల ఎరువు కూడా వేర్లకు, నులిపురుగులపై దాడి చేసే నేలలోని జీవులకు సహాయపడుతుంది. మీ నేలకు సరైన పరిమాణం గురించి మీ KVK ని అడగండి.
• పరికరాలు, నీరు శుభ్రంగా ఉంచండి: తెగులు సోకిన పొలం నుంచి శుభ్రమైన పొలానికి వెళ్లే ముందు నాగళ్లు, పరికరాలపై మట్టిని కడగండి. తెగులు సోకిన పొలం నీరు శుభ్రమైన పొలంలోకి పారకుండా చూడండి.
• కలుపు: కలుపును అదుపులో ఉంచండి, ఎందుకంటే చాలా కలుపు మొక్కలు కూడా నులిపురుగును మోస్తాయి.
• తట్టుకునే రకాలు: కొన్ని టమాట రకాలు, హైబ్రిడ్లు ఈ నులిపురుగును తట్టుకుంటాయి. మీ ప్రాంతంలో ఏవి బాగా పెరుగుతాయో మీ KVK లేదా రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాన్ని అడగండి. ప్రతి సంవత్సరం ఒకే రకం వేస్తే తట్టుకునే శక్తి తగ్గవచ్చు, కాబట్టి అప్పటికీ పంట మార్పిడి చేయమని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ జార్జియా సలహా ఇస్తోంది.

జీవ నియంత్రణ

TNAU నారుమడికి, పొలానికి ఉపయోగపడే శిలీంధ్రాలు, బ్యాక్టీరియాను చెబుతోంది: Pseudomonas fluorescens, ఆర్బస్కులర్ మైకోరైజల్ శిలీంధ్రాలు, పశువుల ఎరువుతో కలిపిన Purpureocillium lilacinum (ముందు Paecilomyces lilacinus అనేవారు). వీటిలో ఏదైనా వాడితే, నులిపురుగులకు నమోదైన ఉత్పత్తిని కొని, దాని లేబుల్‌పై ఉన్న మోతాదును పాటించండి.

రసాయన నియంత్రణ

మా స్టోర్‌లోని ఏ ఉత్పత్తి అధికారిక లేబుల్‌పైనా టమాట, మిరప, వంకాయ లేదా బెండకు ఈ నులిపురుగు లేదు. అందుకే ఇక్కడ ఏ ఉత్పత్తినీ సూచించడం లేదు. మీ పంటకు లేబుల్ ఉన్న ఉత్పత్తి గురించి మీ స్థానిక వ్యవసాయ అధికారిని లేదా KVK ని అడగండి. దాన్ని లేబుల్ మోతాదులోనే వాడండి, లేబుల్ ఇచ్చిన కోతకు ముందు వేచి ఉండాల్సిన కాలాన్ని పాటించండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

వేరుముడి నులిపురుగుకు నెమటిసైడ్లు అంటే ఏమిటి?

నెమటిసైడ్ అంటే నులిపురుగులను చంపే ఉత్పత్తి. భారతదేశంలో కేంద్ర క్రిమిసంహారక మందుల బోర్డు, నమోదు కమిటీ (CIB&RC) ఒక పంటకు, ఆ చీడకు ఆమోదిస్తేనే ఆ పంటపై నెమటిసైడ్ వాడవచ్చు. మా స్టోర్‌లో దీనికి లేబుల్ ఉన్నది ఏదీ లేదు. మీ పంటకు ఆమోదం ఉన్న ఉత్పత్తి గురించి మీ వ్యవసాయ అధికారిని లేదా KVK ని అడగండి.

నులిపురుగును నా కళ్లతో చూడగలనా?

లేదు. చిన్న పురుగు 1 mm కంటే తక్కువ పొడవు, వెంట్రుక అంత సన్నగా ఉంటుంది. మీకు వేర్లపై బుడిపెలు కనిపిస్తాయి, పురుగు కనిపించదు. బుడిపెల లోపల ఉబ్బిన ఆడ పురుగులను భూతద్దంతో చూడవచ్చు.

ఎక్కువ ఎరువు లేదా నీరు వేస్తే పసుపు రంగు మొక్కలు బాగవుతాయా?

లేదు. బుడిపెలు వేర్లు నీరు, ఆహారం తీసుకోకుండా ఆపుతాయి. అదనపు ఎరువు మొక్కకు సరిగా చేరదు. తేలికపాటి, తరచు నీటి తడులు మధ్యాహ్నం వాడిపోవడాన్ని తగ్గించగలవు, కానీ నులిపురుగును తొలగించవు.

బుడిపెలు వచ్చిన పొలంలో మళ్లీ టమాట వేయవచ్చా?

వేయకపోవడమే మంచిది. ముందు మొక్కజొన్న, ఒక చిరుధాన్యం, ఆవాలు లేదా నువ్వులు వంటి ఆశ్రయం కాని పంట వేయండి, వేసవిలో లోతుగా దున్నండి, పాత వేర్లను నాశనం చేయండి. తర్వాత శుభ్రమైన నారుమడి నుంచి ఆరోగ్యకరమైన నారు నాటండి.

నులిపురుగు పొలం నుంచి పొలానికి వ్యాపిస్తుందా?

అవును, కానీ తనంతట తాను నెమ్మదిగా. ఇది ప్రధానంగా తెగులు సోకిన నారు, నీటిపారుదల నీరు, పరికరాలు, ట్రాక్టర్లు, చెప్పులకు అంటుకున్న మట్టి ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.

ఇవి కూడా చదవండి

• టమాట, కూరగాయల్లో ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు: లక్షణాలు, నియంత్రణ
• టమాట, వంకాయ, మిరపలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు
• నారుమడిలో నారుకుళ్ళు తెగులు
• పంటల్లో నత్రజని లోపం లక్షణాలు
• టమాట ఉత్పత్తులు
• మిరప ఉత్పత్తులు

మూలాలు

• Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech Portal: Nematode pests of vegetables: tomato
• Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech Portal: Root knot nematode of vegetables
• Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech Portal: Tomato: root-knot nematode
• University of Georgia, Integrated Pest Management: Root-knot nematode
• Utah State University Extension, Utah Vegetable Production Guide: Root-knot nematodes
• Directorate of Plant Protection, Quarantine and Storage, CIB&RC: Major uses of pesticides