టమాట, వంకాయ, మిరపలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు: లక్షణాలు, జిగురు పరీక్ష, నివారణ

పైన ఉన్న ఫోటో: టమాటపై బాక్టీరియా వడలు తెగులు: ఆకులు ఇంకా పచ్చగా ఉండగానే వేలాడుతున్నాయి, ఫోటో: Clemson University, USDA Cooperative Extension Slide Series, Public domain

త్వరిత సమాధానం

టమాటలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు నేలలో ఉండే Ralstonia solanacearum అనే బాక్టీరియా వల్ల వస్తుంది. ఇది వంకాయ, మిరపపై కూడా దాడి చేస్తుంది. ఆకులు ఇంకా పచ్చగా ఉండగానే మొక్క అకస్మాత్తుగా వేలాడిపోతుంది, తరువాత చనిపోతుంది. కాండం కోసి శుభ్రమైన నీటిలో ఉంచండి: పాలలాంటి దారాలు వస్తే తెగులు ఖాయం. ఏ పిచికారీ దీన్ని నయం చేయదు. జబ్బు మొక్కలను తీసేయండి, పంట మార్పిడి చేయండి, ఆరోగ్యమైన నారు నాటండి.

టమాట, వంకాయ, మిరపలో బాక్టీరియా వడలు తెగులును ఎలా గుర్తించాలి

తెలుగులో బాక్టీరియల్ విల్ట్‌ను బాక్టీరియా వడలు తెగులు అంటారు, హిందీలో जीवाणु उकठा అంటారు. ఇది కాండం లోపల ఉండే నీటి నాళాలకు వచ్చే తెగులు. బాక్టీరియా ఈ నాళాలను నింపేస్తుంది, అందుకే వేర్ల నుండి నీరు ఆకులకు చేరదు. నేల తడిగా ఉన్నా మొక్క వేలాడిపోవడానికి కారణం ఇదే.

• పచ్చని మొక్క అకస్మాత్తుగా వడలిపోవడం: TNAU (తమిళనాడు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం) దీన్ని వేగంగా, పూర్తిగా వడలిపోవడంగా వివరిస్తోంది. ఆకులు వేలాడతాయి, కానీ మొదట్లో తరచుగా పచ్చగానే ఉంటాయి.
• మధ్యాహ్నం వేలాడి, రాత్రి కుదుటపడటం: మొదటి రోజుల్లో మొక్క మధ్యాహ్నం ఎండకు వడలిపోతుంది, ఉదయానికి కోలుకున్నట్టు కనిపిస్తుంది. కొన్ని రోజుల తరువాత వడలిపోయినట్టే ఉండి చనిపోతుంది.
• కింది ఆకులు: వంకాయలో కింది ఆకులు ముందు వేలాడవచ్చు. టమాటలో మొక్క మొత్తం వడలే ముందు కొన్ని కింది ఆకులు రాలవచ్చు.
• కాండం లోపల గోధుమ రంగు: నేల దగ్గర కాండాన్ని చీల్చండి. లోపలి కణజాలం గోధుమ రంగు చారలతో లేదా గోధుమ రంగు మధ్య భాగంతో కనిపిస్తుంది.
• తెల్లని జిగురు: కాండం కోసిన కొనను నొక్కితే తెల్లని, జిగటగా ఉండే ద్రవం బయటకు వస్తుంది.

బాక్టీరియా వడలు తెగులు జిగురు పరీక్ష (నీటి గ్లాసు పరీక్ష)

ఇంట్లోనే బాక్టీరియా వడలు తెగులును నిర్ధారించుకోవడానికి ఇది సులభమైన మార్గం. దీన్ని NC State Extension వివరించింది.

1. ఇప్పుడిప్పుడే వడలడం మొదలైన మొక్కను ఎంచుకోండి. ఇప్పటికే ఎండి చనిపోయిన మొక్కతో ఫలితం బలహీనంగా వస్తుంది.
2. నేలకు ఎగువన కాండం నుండి మీ వేలంత పొడవు ముక్క కోయండి.
3. మట్టి కడిగేయండి. ముక్కను శుభ్రమైన నీరు ఉన్న పారదర్శక గ్లాసులో వేలాడదీయండి, కోసిన కొన నీటిలో కొద్దిగా మునిగి ఉండాలి. అడుగుకు తగలనివ్వకండి.
4. కొన్ని నిమిషాలు ఆగి పక్కనుండి చూడండి. కోసిన కొన నుండి కిందికి సన్నని, పాలలాంటి తెల్లని దారాలు వస్తే అది బాక్టీరియా వడలు తెగులు.

బాక్టీరియా వడలు తెగులు, ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు, ఇలాగే కనిపించే ఇతర సమస్యలు

• ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు (శిలీంధ్రం): ఇది నెమ్మదిగా వస్తుంది. ఆకులు ముందు పసుపు రంగులోకి మారతాయి, తరచుగా మొక్కకు ఒక వైపు లేదా ఆకుకు ఒక వైపు, తరువాత వడలతాయి. కాండం లోపల గోధుమ రంగులో ఉంటుంది, కానీ జిగురు పరీక్షలో పాలలాంటి దారాలు రావు. మా గైడ్ చూడండి: టమాట, కూరగాయల్లో ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు.
• Southern blight (శిలీంధ్రం): ఇందులో కూడా మొక్క వడలుతుంది, కానీ కాండం నేల మట్టం దగ్గర కుళ్ళుతుంది. కాండం మొదలులో దూది లాంటి తెల్లని దారాలు పెరుగుతాయి, ఆవ గింజ అంత చిన్న గుండ్రని గోధుమ రంగు ముద్దలు ఉంటాయి.
• వేరుముడి నులిపురుగు (రూట్ నాట్ నెమటోడ్): మొక్కలు మధ్యాహ్నం వేలాడతాయి, చిన్నగానే ఉండిపోతాయి, కానీ వేర్లపై బుడిపెలు (గడ్డలు) ఉంటాయి. ఒక మొక్కను పీకి చూడండి. చూడండి టమాట, మిరప, వంకాయలో వేరుముడి నులిపురుగు.
• నారుకుళ్ళు తెగులు (డాంపింగ్ ఆఫ్): ఇది నారుమడిలో లేత మొలకలను చంపుతుంది. కాండం నేల మట్టం దగ్గర మెత్తగా, సన్నగా అయి మొలక పడిపోతుంది. చూడండి నారుమడిలో నారుకుళ్ళు తెగులు.
• కేవలం నీటి కొరత: నీరు పెడితే మొక్క పూర్తిగా కోలుకుంటుంది. బాక్టీరియా వడలు తెగులు ఉన్న మొక్క తడి నేలలో కూడా వడలిపోతూనే ఉంటుంది.

జీవిత చక్రం, ఎప్పుడు దాడి చేస్తుంది

బాక్టీరియా నేలలో, సోకిన మొక్కల అవశేషాల్లో ఉంటుంది. సోకిన మొక్కలు, నేల అది బతికి ఉండే చోట్లని TNAU పేర్కొంది. ఒకసారి పొలంలోకి వస్తే అది అక్కడ చాలా కాలం ఉంటుందని NC State చెబుతోంది. ఇది బంగాళాదుంప, పొగాకు, కొన్ని కలుపు మొక్కలు, పూల మొక్కలతో సహా అనేక ఇతర మొక్కలపై కూడా దాడి చేస్తుంది, దాంతో పంటల మధ్య కాలంలో కూడా బతికి ఉంటుంది.

బాక్టీరియా వేర్ల ద్వారా మొక్కలోకి ప్రవేశిస్తుంది, ఎక్కువగా చిన్న గాయాల ద్వారా. పురుగుల వల్ల, గొర్రు, కలుపు తీత వల్ల, నాట్లు వేసేటప్పుడు అయ్యే గాయాలను NC State పేర్కొంది. వేరుముడి నులిపురుగులు ఉన్న చోట తెగులు ఎక్కువ ఉంటుందని TNAU అదనంగా చెబుతోంది, ఎందుకంటే నులిపురుగులు వేర్లను దెబ్బతీస్తాయి.

ఇది ఈ విధాలుగా వ్యాపిస్తుంది:

• నారుమడి నుండి పొలానికి తెచ్చే సోకిన నారు.
• పనిముట్లకు, నాగళ్ళకు, బూట్లకు, టైర్లకు అంటుకున్న మట్టి.
• జబ్బు పడిన చోటు నుండి పొలంలో మిగతా భాగానికి ప్రవహించే నీరు.

వెచ్చని వాతావరణం, తడి నేల దీనికి అనుకూలం. నేలలో ఎక్కువ తేమను TNAU పేర్కొంది. తెగులు అధిక ఉష్ణోగ్రతల్లో, సుమారు 29 °C కంటే ఎక్కువ, తడి నేలలో పెరుగుతుందని NC State చెబుతోంది. తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో వేడి రోజులు, తడి నేల కలిసినప్పుడు దీని కోసం గమనించండి: ఖరీఫ్‌లో వానల సమయంలో, ఎక్కువ నీరు పెట్టే వేసవి పంటల్లో. వాన లేదా నీటి తడి తరువాత నీరు నిలిచే చోట్లలో ప్రమాదం ఎక్కువ.

ఇది దాడి చేసే పంటలు

టమాటలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు: నాటిన తరువాత ఏ దశలోనైనా మొక్కలు వడలవచ్చు. వడలిన మొక్క కోలుకోదు, కాబట్టి ప్రతి జబ్బు మొక్క పూర్తి నష్టమే.

వంకాయలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు: ఆకులు వడలడం, ఎదుగుదల ఆగిపోవడం, పసుపు రంగులోకి మారడం, తరువాత మొక్క మొత్తం కూలిపోవడం జరుగుతుందని TNAU వివరిస్తోంది. మొక్కలు తరచుగా మధ్యాహ్నం వడలి రాత్రి కోలుకుంటాయి, కొన్ని రోజులు ఇలా జరిగి చనిపోతాయి.

మిరపలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు: మిరప, క్యాప్సికం కూడా దీనికి ఆశ్రయం ఇచ్చే మొక్కలే. లక్షణాలు అవే: పచ్చని మొక్కలు వడలుతాయి, కాండం లోపల గోధుమ రంగు చారలు కనిపిస్తాయి, జిగురు పరీక్ష పాజిటివ్ వస్తుంది.

టమాట, వంకాయ, మిరప మూడింటికీ ఈ తెగులు వస్తుంది, కాబట్టి ఒకే భూమిలో వీటిని ఒకదాని తరువాత ఒకటి వేస్తే బాక్టీరియా నేలలో బతికే ఉంటుంది.

ఎప్పుడు చర్య తీసుకోవాలి

బాక్టీరియా వడలు తెగులుకు ఆర్థిక నష్టపరిమితి (చికిత్స లాభదాయకంగా మారే పురుగు లేదా తెగులు స్థాయి) లేదు. గుర్తింపు పొందిన, అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న ఏ మూలం నుండి మాకు అది దొరకలేదు, అందుకే ఏ పరిమితినీ ఇవ్వడం లేదు. వడలిన మొదటి మొక్క కనిపించగానే చర్య తీసుకోండి. జిగురు పరీక్ష చేయండి. అది పాజిటివ్ వస్తే, ఆ మొక్కను అదే రోజు తీసేసి కింద ఉన్న చర్యలు పాటించండి. ప్రతి కొన్ని రోజులకు పొలమంతా తిరిగి కొత్తగా వడలిన మొక్కల కోసం చూడండి, ముఖ్యంగా లోతట్టు, తడి చోట్లలో.

రసాయనాలు లేకుండా బాక్టీరియా వడలు తెగులు నివారణ

బాక్టీరియా వడలు తెగులు ఒకసారి పొలంలోకి వస్తే అదుపు చేయడం కష్టం. ఏ రసాయనమూ సమర్థవంతమైన నియంత్రణ ఇవ్వదని NC State Extension చెబుతోంది. కాబట్టి నివారణ, పొలం శుభ్రతే ప్రధాన సాధనాలు.

నాటే ముందు

• పంట మార్పిడి: TNAU పంట మార్పిడిని సూచిస్తోంది. టమాట, వంకాయ, మిరప లేదా బంగాళాదుంపను ఒకే భూమిలో ఒకదాని తరువాత ఒకటి వేయకండి. వంకాయకు కాలీఫ్లవర్ లాంటి క్యాబేజీ జాతి పంటలతో మార్పిడిని TNAU పేర్కొంది. మొక్కజొన్న, బీన్స్, క్యాబేజీ ఈ తెగులుకు గురికాని పంటలని NC State పేర్కొంది.
• ఆరోగ్యమైన నారు: తెగులు లేని నారును TNAU సూచిస్తోంది. ఈ పంటల్లో ఇంతకు ముందు వడలు తెగులు రాని శుభ్రమైన నేలలో నారుమడి పెంచండి. వడలిన మొక్కలు ఉన్న నారుమడి నుండి నారు కొనకండి.
• తట్టుకునే రకాలు: వంకాయకు Pant Samrat రకాన్ని తట్టుకునేదిగా TNAU పేర్కొంది. టమాట, మిరపకు మీ ప్రాంతంలో బాక్టీరియా వడలు తెగులును తట్టుకునే స్థానిక రకాలు లేదా హైబ్రిడ్లు ఏవో మీ KVK (కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం) లేదా రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాన్ని అడగండి.
• అంటు కట్టిన నారు: తెగులు ఎక్కువగా ఉన్న పొలాల్లో, వడలు తెగులును తట్టుకునే వేరు మూల భాగంపై (మొక్కలో కింది భాగం, వేర్లు ఉండేది) అంటు కట్టిన టమాటతో మంచి ఫలితాలు వచ్చాయని NC State చెబుతోంది. అంటు కట్టిన నారు మీ దగ్గర దొరుకుతుందేమో KVKని అడగండి.
• వేప పిండి: ఎకరానికి 100 kg వేప పిండిని నేలలో వేయమని TNAU సూచిస్తోంది.
• నీటి పారుదల: కాండం చుట్టూ నీరు నిలవకుండా ఎత్తు మడులపై లేదా బోదెలపై నాటండి.
• వేరుముడి నులిపురుగును అదుపు చేయండి: నులిపురుగులను అదుపు చేస్తే ఈ తెగులు తగ్గడానికి సహాయపడుతుందని TNAU పేర్కొంది.

నిలబడిన పంటలో

• జబ్బు మొక్కలను వెంటనే తీసేయండి: వడలిన ప్రతి మొక్కను వేర్లతో, చుట్టూ ఉన్న మట్టితో సహా పీకండి. దారిలో మట్టి పడకుండా సంచిలో పెట్టి, పొలం నుండి దూరంగా నాశనం చేయండి. కాలువలో గానీ గట్టు మీద గానీ పారేయకండి.
• నీరు జాగ్రత్తగా పెట్టండి: నీటి తడులను పరిమితం చేయమని TNAU సూచిస్తోంది. పంటకు సరిపడా నీరు ఇవ్వండి, కానీ పొలం నిండా నీరు నింపకండి, జబ్బు పడిన చోటు నుండి ఆరోగ్యమైన వరుసలకు నీరు పారనివ్వకండి.
• పనిముట్లు శుభ్రంగా ఉంచండి: జబ్బు పడిన చోటు నుండి శుభ్రమైన చోటుకు వెళ్ళే ముందు పనిముట్లు, బూట్లు, టైర్లపై మట్టిని కడగండి. ముందు పొలంలో శుభ్రమైన భాగంలో పని చేయండి.
• వేర్లకు గాయాలు కాకుండా చూడండి: మొక్కల దగ్గర గొర్రు, కలుపు తీత మెల్లగా చేయండి, ఎందుకంటే గాయాల ద్వారా బాక్టీరియా లోపలికి వెళ్తుంది.
• బ్లీచింగ్ పౌడర్ డ్రెంచింగ్: టమాట కోసం TNAU ఇచ్చిన సూచనల్లో బ్లీచింగ్ పౌడర్‌తో నేలలో డ్రెంచింగ్ (మొక్కల మొదళ్ళలో పోయడం) ఉంది. ఎంత వాడాలో, మీ పొలంలో సురక్షితంగా ఎలా వేయాలో మీ KVK లేదా వ్యవసాయ అధికారిని అడగండి.

రసాయన నియంత్రణ

టమాట, వంకాయ, మిరపకు మా స్టోర్‌లోని ఏ ఉత్పత్తి అధికారిక లేబుల్ మీద బాక్టీరియా వడలు తెగులు మాకు కనిపించలేదు, అందుకే ఇక్కడ ఏ ఉత్పత్తినీ సూచించడం లేదు. చాలా శిలీంధ్రనాశినులు శిలీంధ్రాలపై పనిచేస్తాయి, బాక్టీరియాపై కాదు, ఏదీ బాక్టీరియా వడలు తెగులును నయం చేయదు. ఇప్పటికే వడలిన మొక్కను ఏ పిచికారీ కాపాడలేదు, ఎందుకంటే బాక్టీరియా కాండం లోపల ఉంది. మీ పంటకు లేబుల్ ఉన్న ఉత్పత్తి కోసం మీ స్థానిక వ్యవసాయ అధికారిని లేదా KVKని అడగండి, లేబుల్ చెప్పినట్టే మాత్రమే వాడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

టమాటలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు ఎందుకు వస్తుంది?

Ralstonia solanacearum అనే నేలలో ఉండే బాక్టీరియా వల్ల. పాత పుస్తకాలు దీన్ని Pseudomonas solanacearum అంటాయి. ఇది వేర్ల ద్వారా లోపలికి వెళ్ళి కాండం లోపల నీటి నాళాలను మూసేస్తుంది.

బాక్టీరియా వడలు తెగులును, ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులును ఎలా వేరు చేయాలి?

నీటి గ్లాసు పరీక్ష చేయండి. కోసిన కాండం నుండి పాలలాంటి దారాలు వస్తే బాక్టీరియా వడలు తెగులు. ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులులో దారాలు రావు, దానిలో ఆకులు సాధారణంగా వడలే ముందు పసుపు రంగులోకి మారతాయి, తరచుగా ఒక వైపు. బాక్టీరియా వడలు తెగులు వేగంగా వస్తుంది, మొక్క వేలాడుతున్నప్పుడు ఆకులు తరచుగా ఇంకా పచ్చగానే ఉంటాయి.

శిలీంధ్రనాశిని పిచికారీ బాక్టీరియా వడలు తెగులును నయం చేయగలదా?

లేదు. ఇది బాక్టీరియా వల్ల వస్తుంది, శిలీంధ్రం వల్ల కాదు, బాక్టీరియా కాండం లోపల ఉంది. ఏ పిచికారీ వడలిన మొక్కను తిరిగి బతికించలేదు. మొక్కను తీసేసి మిగతా పొలాన్ని కాపాడుకోండి.

బాక్టీరియా వడలు తెగులు వచ్చిన పొలంలో మళ్ళీ టమాట వేయవచ్చా?

వెంటనే వద్దు. బాక్టీరియా నేలలో చాలా కాలం ఉంటుంది. తరువాతి సీజన్లలో దానికి గురికాని పంటలు, అంటే మొక్కజొన్న, బీన్స్ లేదా క్యాబేజీ జాతి పంటలు వేయండి. మళ్ళీ టమాట వేసేటప్పుడు ఆరోగ్యమైన నారు, అందుబాటులో ఉంటే తట్టుకునే రకం వాడండి.

నా వంకాయ మొక్కలు మధ్యాహ్నం వడలి రాత్రి ఎందుకు కోలుకుంటున్నాయి?

ఇది బాక్టీరియా వడలు తెగులు మొదటి దశలో కనిపించే సాధారణ సూచన. పగటి వేడిలో మూసుకుపోయిన కాండం తగినంత నీటిని తీసుకెళ్ళలేదు. రాత్రి మొక్కకు తక్కువ నీరు చాలు, అందుకే బాగున్నట్టు కనిపిస్తుంది. కొన్ని రోజుల్లో అది వడలిపోయినట్టే ఉండిపోతుంది. ఖచ్చితంగా తెలుసుకోవడానికి జిగురు పరీక్ష చేయండి.

ఇంకా చదవండి

• టమాట, కూరగాయల్లో ఫ్యుజేరియం ఎండు తెగులు: లక్షణాలు, నివారణ
• టమాట, మిరప, వంకాయ, బెండలో వేరుముడి నులిపురుగు: లక్షణాలు, నివారణ
• నారుమడిలో నారుకుళ్ళు తెగులు
• టమాట, బంగాళాదుంపలో ముందస్తు ఆకుమాడు తెగులు: లక్షణాలు, నివారణ
• మిరప, టమాటలో ఆకుముడత తెగులు (లీఫ్ కర్ల్ వైరస్)
• టమాట కోసం ఉత్పత్తులు
• మిరప కోసం ఉత్పత్తులు

మూలాలు

• Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech Portal: టమాటలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు
• Tamil Nadu Agricultural University, TNAU Agritech Portal: వంకాయలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు
• NC State Extension, North Carolina State University: టమాటలో బాక్టీరియా వడలు తెగులు